Wraz z nadejściem wiosny, kleszcze znowu stają się zagrożeniem dla ludzi i zwierząt. Te małe, lecz niebezpieczne pajęczaki czekają na swoich żywicieli w gęstwinach liściastych, krzewach oraz wzdłuż leśnych ścieżek. Coraz częściej można je również spotkać w miejskich parkach, ogrodach i skwerach, gdzie skrywają się wśród zieleni. Ukąszenie przez kleszcza niesie ze sobą ryzyko zarażenia chorobami odkleszczowymi, takimi jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu.
Dominujący gatunek i nowe zagrożenia
W Polsce najczęściej występuje kleszcz pospolity, który mimo że sam nie choruje, jest nosicielem groźnych patogenów. Odpowiada za przenoszenie boreliozy oraz wirusa kleszczowego zapalenia mózgu. Co więcej, zakażone osobniki przekazują patogeny swojemu potomstwu, co sprawia, że problem ten może trwać przez wiele pokoleń. W 2024 roku w Polsce zauważono także obecność egzotycznych kleszczy z rodzaju Hyalomma. Te duże i szybkie pajęczaki pojawiły się w Wielkopolsce i na Śląsku.
Choroby odkleszczowe w Europie
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), kleszczowe zapalenie mózgu jest jedną z najczęstszych infekcji wirusowych układu nerwowego w Europie Środkowej, Wschodniej i Północnej. Coraz częściej odnotowuje się je również w krajach zachodnich. WHO szacuje, że rocznie diagnozuje się od 10 do 12 tysięcy przypadków tej choroby, choć rzeczywista liczba może być znacznie wyższa.
Obecna sytuacja na Mazowszu
W regionie Mazowsza problem chorób odkleszczowych jest szczególnie widoczny. W 2023 roku zarejestrowano tu 15,7 tysiąca przypadków kleszczowego zapalenia mózgu i boreliozy, a w 2024 roku liczba ta nieznacznie spadła do 15,6 tysiąca. Jednak już w minionym roku wzrosła do ponad 18,6 tysiąca przypadków. Borelioza stanowi większość zdiagnozowanych przypadków.
Jak chronić się przed ukąszeniami?
Aby zminimalizować ryzyko ukąszenia przez kleszcza, warto unikać przebywania w wysokich trawach i zaroślach. Wskazane jest noszenie jasnych ubrań, które ułatwiają dostrzeżenie pajęczaków, a także stosowanie repelentów odstraszających kleszcze. Po każdym spacerze zaleca się dokładne obejrzenie ciała. Warto również rozważyć szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.
Postępowanie po ukąszeniu
Jeśli kleszcz zdołał się wbić w skórę, należy go usunąć jak najszybciej, unikając używania tłuszczu czy kremów. Zaleca się chwycenie kleszcza jak najbliżej skóry i energiczne wyciągnięcie go w ruchu obrotowym za pomocą pęsety lub specjalnego lassa. Po usunięciu rankę należy zdezynfekować i upewnić się, że nie pozostały w niej fragmenty pajęczaka. W przypadku pojawienia się rumienia wokół miejsca ukąszenia, konieczna jest konsultacja z lekarzem.
Więcej informacji na temat postępowania po ukąszeniu kleszcza można znaleźć w dostępnych poradnikach w systemie ochrony zdrowia.
Źródło: Urząd Miasta Płocka
