Rak jelita grubego stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych na całym świecie. Jak wskazują dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jest to trzeci co do częstości nowotwór oraz druga najczęstsza przyczyna zgonów z powodu nowotworów. Głównie dotyka osoby powyżej 50. roku życia, jednak obserwuje się także niepokojący wzrost zachorowań w grupie wiekowej 30-50 lat.
Znaczenie Błękitnego Marca
Marzec to miesiąc szczególnie poświęcony podnoszeniu świadomości na temat raka jelita grubego. Nowotwór ten atakuje jelito grube, a jego ryzyko wzrasta z wiekiem. Mimo że większość przypadków diagnozuje się u osób starszych, rośnie liczba młodszych dorosłych z tą diagnozą. Objawy mogą obejmować biegunki, zaparcia, krew w stolcu, bóle brzucha, nieuzasadnioną utratę wagi, chroniczne zmęczenie oraz niski poziom żelaza. Niestety, wiele osób nie doświadcza żadnych objawów we wczesnych stadiach choroby, co utrudnia wczesne wykrycie i leczenie.
Statystyki i globalny kontekst
Zgodnie z raportem WHO z 2022 roku, odnotowano około 1,9 miliona nowych przypadków raka jelita grubego oraz ponad 900 tysięcy zgonów z jego powodu na całym świecie. Najwyższe wskaźniki zachorowalności notuje się w Europie oraz Australii i Nowej Zelandii, natomiast najwyższe wskaźniki śmiertelności występują w Europie Wschodniej. W krajach o wysokich dochodach zauważalny jest jednak spadek zachorowalności i śmiertelności dzięki skutecznej profilaktyce. Kluczowym czynnikiem wpływającym na rokowanie jest stopień zaawansowania choroby w momencie diagnozy.
Sytuacja w Polsce
W Polsce rocznie diagnozuje się około 18 tysięcy nowych przypadków raka jelita grubego. Na Mazowszu liczby są alarmujące. W 2023 roku liczba leczonych pacjentów wynosiła ponad 27 tysięcy, a w kolejnych latach spodziewany jest dalszy wzrost. Prognozy wskazują, że do 2025 roku liczba ta może osiągnąć niemal 30 tysięcy.
Czynniki ryzyka i zapobieganie
Styl życia odgrywa kluczową rolę w rozwoju raka jelita grubego. Dieta bogata w przetworzone i czerwone mięso, brak regularnej aktywności fizycznej, palenie tytoniu, nadmierne spożywanie alkoholu oraz nadwaga to główne czynniki zwiększające ryzyko. Dodatkowo, wywiad rodzinny oraz choroby dziedziczne, takie jak zespół Lyncha, mogą zwiększać podatność na ten typ nowotworu. Znaczący wzrost ryzyka obserwuje się po 50. roku życia.
Profilaktyka jest kluczowa. Zdrowa dieta, aktywny tryb życia, unikanie tytoniu i alkoholu oraz regularne badania przesiewowe mogą znacząco obniżyć ryzyko zachorowania. Program badań przesiewowych raka jelita grubego oferowany przez NFZ skierowany jest do osób w wieku 50-65 lat, a także do młodszych dorosłych z bliskimi krewnymi dotkniętymi tą chorobą. Ważne jest, aby osoby te nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.
Źródło: Urząd Miasta Płocka
