Spichlerz nad Wisłą to oddział etnograficzny Muzeum Mazowieckiego, który zajmuje zabytkowy budynek z przełomu XVIII i XIX wieku. Stoi na skarpie wiślanej przy ulicy Kazimierza Wielkiego, tuż obok popularnej trasy spacerowej z widokiem na rzekę. To miejsce, gdzie można zobaczyć jak wyglądało życie na Mazowszu – od strojów ludowych po narzędzia codziennego użytku, a przy okazji trafić na zaskakującą kolekcję sztuki orientalnej.

Historia spichlerzy na płockiej skarpie

W XV i XVI wieku Płock żył handlem. Wisła była głównym szlakiem transportowym, którym spławiano do Gdańska zboże, drewno, smołę i inne towary, które dalej trafiały do Niderlandów czy Anglii. Na wysokim brzegu rzeki stały wówczas spichlerze – magazyny, w których przechowywano wszystko, czym handlowano.

Kiedy szlak wiślany stracił na znaczeniu, większość budynków zniknęła. Część rozebrano, część osunęła się do rzeki przez erozję skarpy, część spłonęła. Do dziś przetrwały tylko dwa spichlerze z drugiej połowy XIX wieku. W jednym mieści się Archiwum Państwowe, w drugim – dział etnograficzny Muzeum Mazowieckiego.

Budynek Spichlerza przez lata służył jako magazyn zbiorów etnograficznych. Dopiero po remoncie i dotacji unijnej z Województwa Mazowieckiego przekształcono go w pełnoprawną przestrzeń wystawienniczą z trzema stałymi ekspozycjami.

Co można zobaczyć w Spichlerzu

Główna wystawa nosi tytuł „Kultura Mazowsza w ludowej wizji świata” i prezentuje siedem regionów etnograficznych. Stare Mazowsze, Kurpie, Puszcza Zielona i Biała, Łowickie, Gąbińskie, Rawskie, Kołbielskie – każdy z tych obszarów miał własny strój, ceramikę, wzory tkanin. Na ekspozycji widać te różnice bardzo wyraźnie.

Stroje ludowe prezentowane są na manekinach, a tłem dla nich są kolaże ze starych fotografii. Można porównać kolorowe łowickie zapraski z bardziej stonowanymi strojami ze Starego Mazowsza. Obok strojów stoją gąbińskie skrzynie, kurpiowskie krzesła jankowskie, ceramika z Parowa, wyroby plecionkarskie i kowalskie.

Trzecie piętro poświęcone jest najbliższemu regionowi – Staremu Mazowszu. W wydzielonych aneksach zgromadzono przykłady twórczości ludowej, w tym sporo rzeźb z sierpeckiego ośrodka rzeźby ludowej. Jest też część poświęcona życiu nad Wisłą – zajęciom rybaków, piaskarzy, żwirnicy, przewoźników.

Sztuka Dalekiego Wschodu w sercu Mazowsza

Zaskoczeniem dla wielu odwiedzających jest wystawa sztuki orientalnej. Około 130 eksponatów – przedmioty użytkowe i dekoracyjne, militaria, malarstwo, grafika, buddyjska sztuka sakralna, monety. Kolekcja powstała na początku XX wieku i trafiła do płockiego muzeum w 1949 roku od Towarzystwa Naukowego Płockiego.

Gwiazdą tej części ekspozycji jest „Wielka fala w Kanagawa” autorstwa Katsushiki Hokusaia – jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki japońskiej. To drzeworyt, który zna chyba każdy, nawet jeśli nie kojarzy nazwiska artysty. Na wystawie znajduje się też „Budda Amitabha” z kolekcji koreańskich obrazów taenghwa – jedynej takiej w zbiorach europejskich.

Płockie zbiory sztuki orientalnej to prawdziwa rzadkość. Nie każdy wie, że w niewielkim mieście nad Wisłą można zobaczyć buddyjską sztukę sakralną i koreańskie dzieła, których próżno szukać w innych europejskich muzeach.

Dodatkowa atrakcja – Bolesław Biegas

W Spichlerzu można też trafić na wystawę poświęconą Bolesławowi Biegasowi. 57 obiektów muzealnych – rzeźby i obrazy artysty, którego twórczość łączy symbolizm z secesją. To dobry punkt do rozpoczęcia zwiedzania Muzeum Mazowieckiego, które ma bogatą kolekcję secesyjną w swojej głównej siedzibie przy Tumskiej.

Dla kogo jest Spichlerz

To miejsce sprawdzi się dla osób zainteresowanych kulturą ludową i etnografią. Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie – kolorowe stroje, rzeźby, przedmioty codziennego użytku potrafią zainteresować młodszych zwiedzających. Miłośnicy sztuki orientalnej będą mile zaskoczeni jakością i zakresem kolekcji.

Warto połączyć wizytę w Spichlerzu ze spacerem po skarpie wiślanej – budynek stoi w malowniczym miejscu, z widokiem na rzekę. Można też zaplanować dzień zwiedzania i odwiedzić pozostałe oddziały Muzeum Mazowieckiego, zwłaszcza główną siedzibę przy Tumskiej z kolekcją secesji.

Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd

Spichlerz znajduje się przy ulicy Kazimierza Wielkiego 11b w Płocku. To krótki spacer z centrum miasta, budynek stoi na skarpie wiślanej, przy popularnej trasie spacerowej.

Godziny otwarcia: Muzeum Mazowieckie ma jeden wspólny system biletowy dla wszystkich oddziałów. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na stronie muzeumplock.eu przed wizytą, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.

Ceny biletów: Bilety można kupić osobno na każdy oddział lub wybrać bilet łączony uprawniający do zwiedzania kilku ekspozycji Muzeum Mazowieckiego. Standardowa cena znaczka turystycznego to 7 zł, choć znaczki ze Spichlerza można nabyć również w głównej siedzibie muzeum przy Tumskiej.

Jak dojechać: Spichlerz znajduje się w centrum Płocka, w pobliżu skarpy wiślanej. Dojazd samochodem jest bezproblemowy, w okolicy znajdują się miejsca parkingowe. Z dworca PKP lub PKS można dojść pieszo w około 15-20 minut lub dojechać komunikacją miejską.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie Spichlerza warto zarezerwować około 1-1,5 godziny. Jeśli planujecie odwiedzić też inne oddziały Muzeum Mazowieckiego, zwłaszcza główną siedzibę z wystawą secesji i historią Płocka, przewidzcie cały dzień.

W zbiorach działu etnografii znajduje się ponad 9500 muzealiów z całego Mazowsza. To oznacza, że ekspozycje mogą się zmieniać, a na wystawach czasowych pojawią się nowe obiekty ze zbiorów muzeum. Warto śledzić informacje na stronie muzeum, żeby nie przegapić ciekawych wystaw tematycznych.