W niewielkim mieście Gąbin, niespełna godzinę drogi od Płocka, stoi zabytkowa kamienica z początku XIX wieku, która kryje w sobie fragment historii polskiej polityki. To właśnie tutaj, przy Starym Rynku 6, urodził się Felicjan Sławoj Składkowski – ostatni premier II Rzeczypospolitej. Dziś budynek mieści Społeczne Muzeum Ziemi Gąbińskiej, które gromadzi największą w Polsce kolekcję pamiątek związanych z tą postacią.

Muzeum powstało w 1999 roku dzięki zaangażowaniu lokalnych pasjonatów historii – Towarzystwa Miłośników Ziemi Gąbińskiej oraz gąbińskiego oddziału Związku Piłsudczyków. Nie jest to typowa instytucja muzealnicza z rozbudowaną strukturą i setkami eksponatów. To kameralne miejsce, prowadzone społecznie, które stawia na autentyczność i osobisty kontakt z historią.

Kamienica z historią w tle

Sam budynek zasługuje na uwagę. Wzniesiony w 1809 roku, nawiązuje stylistyką do architektury barokowej, choć powstał już w czasach, gdy ten styl powoli przechodził do lamusa. Przed I wojną światową mieściło się tu lokalne gimnazjum, a także sąd gminny – kamienica pełniła więc ważne funkcje publiczne w życiu miasta.

Po wojnie budynek zamieniono na mieszkania i przez dziesięciolecia służył lokalnej społeczności w tej właśnie roli. Dopiero w latach 90. XX wieku, gdy zaczęto na nowo odkrywać znaczenie postaci Składkowskiego dla Gąbina, pojawiła się idea utworzenia w jego rodzinnym domu muzeum. Od tego czasu kamienica przy Starym Rynku stała się nie tylko siedzibą muzeum, ale też miejscem spotkań dwóch stowarzyszeń historycznych.

Kim był Sławoj Składkowski

Nie każdy dziś pamięta, że Felicjan Sławoj Składkowski pełnił urząd premiera w latach 1936-1939, w najtrudniejszym dla Polski okresie międzywojennym. Był lekarzem wojskowym, generałem, ministrem spraw wewnętrznych, a ostatecznie szefem rządu w czasach narastającego zagrożenia wojennego. Po wybuchu II wojny światowej udał się na emigrację, gdzie zmarł w 1962 roku.

Dla Gąbina to postać wyjątkowa – jeden z niewielu mieszkańców tego niewielkiego miasta, który odegrał tak znaczącą rolę w dziejach państwa polskiego. Stąd pomysł, by właśnie w jego rodzinnym domu stworzyć miejsce pamięci i edukacji.

Co można zobaczyć w muzeum

Stała ekspozycja koncentruje się na osobie Składkowskiego i jego czasach. Wśród zbiorów znajdują się dokumenty, fotografie, rzeczy osobiste oraz – co szczególnie cenne – rękopis pamiętnika premiera. Wszystkie te pamiątki trafiły do muzeum jako dar od Jadwigi Składkowskiej z domu Dołęga-Mostowicz, wdowy po generale.

To właśnie ten osobisty charakter kolekcji sprawia, że wizyta w muzeum ma inny wymiar niż oglądanie standardowych wystaw historycznych. Można tu zobaczyć przedmioty, które były częścią codziennego życia człowieka stojącego na czele przedwojennej Polski. Fotografie pokazują Składkowskiego w różnych momentach kariery – jako lekarza wojskowego, ministra, premiera. Dokumenty rzucają światło na polityczne realia tamtych lat.

Warto wiedzieć, że gąbińska kolekcja to największe i najcenniejsze zbiory związane ze Składkowskim w całej Polsce. Inne muzea mogą posiadać pojedyncze pamiątki, ale tutaj zgromadzono kompletny zestaw materiałów pozwalających poznać tę postać od strony zarówno publicznej, jak i prywatnej.

Rękopis pamiętnika Składkowskiego to jeden z najcenniejszych eksponatów muzeum. Premier spisywał swoje wspomnienia na emigracji, a jego relacje stanowią ważne źródło do poznania kulis polityki II Rzeczypospolitej.

Dla kogo jest to miejsce

Muzeum Ziemi Gąbińskiej to przede wszystkim punkt na mapie dla miłośników historii Polski XX wieku. Jeśli interesują Cię dzieje II Rzeczypospolitej, polityka sanacyjna, kulisy rządów w okresie międzywojennym – znajdziesz tu materiały, których nie zobaczysz nigdzie indziej.

Nie jest to jednak atrakcja, która zachwyci małe dzieci czy osoby szukające rozrywki. Ekspozycja ma charakter kameralny, edukacyjny, wymaga skupienia i chęci zagłębienia się w historię. Najlepiej sprawdzi się jako jeden z punktów szerszej wycieczki po Gąbinie i okolicach – połączenie z wizytą na gąbińskiej starówce, spacer do pobliskiego parku czy zwiedzanie innych zabytków miasta.

Muzeum prowadzone jest społecznie przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Gąbińskiej, więc warto mieć na uwadze, że nie zawsze zastaniecie tu rozbudowaną obsługę czy nowoczesne multimedia. To miejsce stawia na autentyczność i bezpośredni kontakt z historią, nie na efekty specjalne.

Gąbin – więcej niż jedno muzeum

Skoro już jesteście w Gąbinie, warto poświęcić czas na zwiedzenie całego miasta. Gąbin otrzymał prawa miejskie w 1322 roku i przez wieki był ważnym ośrodkiem handlowym na Mazowszu. Stary Rynek, przy którym stoi muzeum, zachował historyczny układ, choć zabudowa w dużej mierze pochodzi z XIX i początku XX wieku.

Niedaleko muzeum znajduje się dawny budynek sądu grodzkiego przy ulicy Kościuszki – obiekt z początku XX wieku, który po rewitalizacji pełni dziś funkcję lokalnego centrum kultury. Mieści się tam biblioteka miejska i sala koncertowa. Warto też zajrzeć do Dobrzykowa, gdzie stoi drewniany kościół parafialny z 1775 roku z barokowym wnętrzem.

Część obszaru gminy Gąbin wchodzi w skład Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego, więc miłośnicy przyrody mogą połączyć zwiedzanie zabytków z wypadem nad jeziora czy do lasów.

Gąbin to jedno z najstarszych miast na Mazowszu – pierwsza pisana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1215 roku, a więc sprzed ponad 800 lat.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia, ceny, dojazd

Muzeum Ziemi Gąbińskiej jest otwarte od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-14:00. W weekendy placówka jest nieczynna, więc jeśli planujesz wizytę, koniecznie zarezerwuj sobie czas w tygodniu roboczym. Ze względu na społeczny charakter muzeum warto wcześniej zadzwonić i upewnić się, że akurat ktoś będzie na miejscu – czasem zdarzają się nieprzewidziane sytuacje.

Jeśli chodzi o ceny biletów, muzeum nie pobiera wysokich opłat – to instytucja społeczna, więc ewentualne wpłaty mają charakter symboliczny lub dobrowolny. Dokładne informacje warto sprawdzić bezpośrednio w muzeum lub w Urzędzie Miasta i Gminy w Gąbinie.

Dojazd do Gąbina nie jest skomplikowany. Miasto leży około 50 kilometrów od Płocka i niecałe 100 kilometrów od Warszawy. Z Płocka można dojechać drogą wojewódzką przez Łąck. Z Warszawy najwygodniej jechać przez Sochaczew i dalej drogą krajową nr 60 w kierunku Płocka, a następnie skręcić w Słubice w stronę Gąbina. Dojazd samochodem z Warszawy zajmuje około półtorej godziny.

Można też skorzystać z komunikacji autobusowej – kursują busy i autobusy z Płocka oraz Warszawy, choć częstotliwość połączeń nie jest duża. Najwygodniej przyjechać własnym autem, zwłaszcza jeśli planujesz zwiedzić też okolice.

Ile czasu przeznaczyć na wizytę? Samo muzeum to kameralna placówka, więc jeśli zależy ci tylko na obejrzeniu ekspozycji, wystarczy 30-45 minut. Jeśli jednak chcesz spokojnie poczytać opisy, przyjrzeć się dokumentom i fotografiom, warto zarezerwować godzinę. Dodaj do tego czas na spacer po Starym Rynku i ewentualnie wizytę w innych zabytkach Gąbina – łącznie można spędzić w mieście 2-3 godziny.

Adres muzeum: Stary Rynek 6, 09-530 Gąbin. Tuż obok znajduje się Urząd Miasta i Gminy (Stary Rynek 16), gdzie można uzyskać dodatkowe informacje turystyczne o regionie.

Muzeum Ziemi Gąbińskiej to miejsce dla tych, którzy chcą zanurzyć się w historii międzywojennej Polski i poznać postać ostatniego premiera II Rzeczypospolitej w jej rodzinnym mieście. Nie jest to wielka instytucja z rozbudowaną infrastrukturą, ale właśnie kameralny charakter i autentyczne pamiątki sprawiają, że wizyta ma wymiar osobisty i edukacyjny zarazem.